Vak: Proces Optimalisatie credits: 10

Vakcode
ENDH20POP
Naam
Proces Optimalisatie
Studiejaar
2025-2026
ECTS credits
10
Taal
Nederlands
Coördinator
G.J. Kuiper
Werkvormen
  • Onderwijs
Toetsen
  • Project DMAI²C - Opdracht

Leeruitkomsten

 
LOL Product Proces Ontwerp:  
De student ontwerpt en/of verbetert, vanuit een heldere probleemdefinitie en afstemming met de stakeholders in de organisatie, stappen om tot een juist product- of procesontwerp te komen. 

 
De toetsen waarmee deze LOL wordt getoetst  1 Product Ontwikkeling (DMADV) 
 
Weging  50% 
De leeruitkomsten behorende tot deze LOL die in deze toetsmethode worden getoetst  De student ontwerpt samen met medestudenten, vanuit een heldere probleemanalyse en afstemming met de stakeholders in de organisatie, stappen om tot een juist product- of procesontwerp te komen. 
Toetsvorm  Opdracht 
Toetsmoment   Tijdens module 
Indicatoren / beoordelingscriteria  In een projectcharter met toelichting is de context en het organisatieprobleem duidelijk (de uitdaging waar de organisatie voorstaat). 
 
In een projectcharter met toelichting is de businesscase en zijn de risico's duidelijk (inhoudelijk motief voor verbetering of ontwikkeling). 
 
Vanuit de gekozen methode zijn de juiste stappen om tot geschikte product- of procesontwerpen te komen gebruikt (nieuw perspectief en nieuwe manier van werken wordt zichtbaar). 
 
Met o.a. het House of Quality is een onderbouwde keuze gemaakt voor één van de product- of procesontwerpen (nieuwe waardevolle praktijk die kan ontstaan) 
Minimaal oordeel  5,5 
De toetsen waarmee deze LOL wordt getoetst  2  Theorie (DMAI²C) 
 
Weging  50% 
De leeruitkomsten behorende tot deze LOL die in deze toets methode worden getoetst  De student verbetert, vanuit een heldere probleemdefinitie en afstemming met de stakeholders in de organisatie, een voortbrengingsproces. 
Hierbij maakt de student gebruik van LSS technieken en gereedschappen om tot een juist proces te komen. 
Toetsvorm  Tentamen 
Toetsmoment   Einde module 
Indicatoren / beoordelingscriteria  Gebruikt define instrumenten om context van het project helder te krijgen en verwoordt deze in een compleet opgesteld onderbouwd charter. 
 
Voert vanuit de probleemstelling een logisch proces van systematische metingen uit die de huidige probleemstelling al of niet aantoont. 
 
Voert naar aanleiding van de resultaten van het meetproces de benodigde (statistische) analyses uit die de grondoorzaak van het probleem blootleggen. 
 
Genereert voorstellen tot oplossing van het probleem en selecteert de beste oplossing die de oorzaak van het probleem wegneemt of significant reduceert. 
 
Geeft aan hoe de gerealiseerde verbetering duurzaam wordt geborgd. 
 
Minimaal oordeel  5,5 
 
LOL:   Proces Optimalisatie:  
De toetsen waarmee deze LOL wordt getoetst  1  Project (DMAI²C) 
Weging  100% 
De leeruitkomst behorende tot deze LOL die in deze toets methode worden getoetst  De student verbetert, samen met medestudenten vanuit een heldere probleemdefinitie en afstemming met de stakeholders in de organisatie, een voortbrengingsproces. 
Hierbij kiest de student met onderbouwing voor de in de specifieke projectcontext benodigde LSS technieken en -gereedschappen om tot een juist proces te komen. 
 
Toetsvorm  Opdracht 
Toetsmoment  Einde van de module 
Indicatoren/ beoordelingscriteria 
 
Gebruikt define instrumenten om context van het project helder te krijgen en verwoordt deze in een compleet opgesteld onderbouwd charter. 
 
Voert vanuit de probleemstelling een logisch proces van systematische metingen uit die de huidige probleemstelling al of niet aantoont. 
 
Voert naar aanleiding van de resultaten van het meetproces de benodigde (statistische) analyses uit die de grondoorzaak van het probleem blootleggen. 
 
Genereert voorstellen tot oplossing van het probleem en selecteert de beste oplossing die de oorzaak van het probleem wegneemt of significant reduceert. 
 
Geeft aan hoe de gerealiseerde verbetering duurzaam wordt geborgd. 
 
Minimaal oordeel  
 
5,5 
 
 
LOL:  Professioneel reflecteren op eigen praktijk: De student laat zien hoe in de persoonlijke werkomgeving de kennis, vaardigheden en methoden m.b.t. de onderwerpen van het gevolgde onderwijs toepast en reflecteert op diens ontwikkeling en handelen in de beroepspraktijk. 
 
De toetsen waarmee deze LOL wordt getoetst  Professionele Vaardigheden 
Weging  100% 
De leeruitkomsten behorende tot deze LOL die in deze toets methode worden getoetst  De student laat zien hoe in diens werkomgeving de kennis, vaardigheden en methoden m.b.t. procesontwerp en –verbetering toepast en reflecteert op diens ontwikkeling en handelen in de eigen beroepspraktijk. 
 
 
Toetsvorm   individuele opdracht en werkplekleren 
Toetsmoment   Einde module 
Indicatoren / beoordelingscriteria  De student beheerst, in de drie eerst gevolgde modules, de leeruitkomst op het niveau I (onder begeleiding en gericht op kennis van). 
Vanaf de als 4 gevolgde module 4 groeit dit niveau naar II (met globale aanwijzingen en gericht op grip krijgen op). Vanaf de als 7 gevolgde module groeit dit niveau naar niveau III (zelfstandig en gericht op de eigen regie krijgen). 
 
Beschrijving van eigen leerstijl middels professionele rapportages en zelftests. 
Sturing gegeven aan eigen ontwikkeling door studievorderingen en keuzes. 
 
Aangetoonde relevante werk/stageplek tijdens de duur van de studie doormiddel van een zelf opgestelde CV, functiebeschrijvingen en organisatiebeschrijvingen alsmede gewaarmerkte werkgeversverklaringen. 
 
Middels professionele rapportages aantoonbaar beschikken over voldoende reflectievaardigheden om zodoende via een sterkte/zwakte zelfanalyse een professionele ontwikkeling (verder) mogelijk te maken. 
 
Middels professionele rapportages de ambities richting Engineering kenbaar maken. 
Beschreven visie op eigen ontwikkeling als Engineer op de werkplek van MBO- naar (beginnend) HBO-niveau. 
 
Beschrijving middels professionele rapportages hoe de kennis, vaardigheden en methoden zoals die in de opleiding  aan de orde zijn gesteld op een systematisch correcte manier heeft toegepast in eigen werkomgeving en/of heeft kunnen gebruiken. 
 
Middels professionele rapportages en peerreviews aantoonbaar beschikken over voor een beginnende HBO –engineer noodzakelijke (soft)skills die hij/zij heeft verworven via zijn eigen werkomgeving en/of cursussen en workshops 
Minimaal oordeel  
 
5,5 
 

 

Inhoud

Waar gaat de module over? 
 
Lean en Six Sigma (LSS) zijn twee filosofieën die beiden nastreven om een voortbrengingsproces optimaal te laten verlopen. Lean richt zich met name op het reduceren van doorlooptijd door het reduceren/elimineren van verspillingen in het proces. Six Sigma richt zich veel meer op een robuust en voorspelbaar proces dat zo min mogelijk variatie in zijn prestaties laat zien. 
Het bovenstaande suggereert al dat beide filosofieën complementair aan elkaar zijn. De Lean Six Sigma aanpak is hiervan het logisch gevolg. Bij het gebruik van LSS kunnen we globaal 2 situaties herkennen:

  • Er is reeds een bestaand proces voor een bestaand product aanwezig dat geoptimaliseerd moet worden. Bij de verbetering van een proces werken we volgens het acronym DMAIC ( Define-Measure-Analyse-Improve/Innovate-Control). 
  • Een nieuw product / service moet ontwikkeld worden. We werken dan volgens DMADV ( Define-Measure-Analyse-Design-Validate).
     

Achter beide methoden zit een bepaalde manier van denken:  
1. Het gaat hier steeds om waarnemen om zicht te krijgen op de ‘problematiek’. De kreet ‘meten is weten’ is hier zeker van toepassing. Om de problematiek helder te krijgen is het vaak nodig om er een thermometer in te houden.  
2. Analyseer de waargenomen situatie.  
Het waarnemen van de huidige situatie leidt tot oordeelsvorming. Hoe staan we ervoor? Wat komt er op ons als organisatie af?  
Wat er precies op de organisatie afkomt is steeds vaker niet met zekerheid te zeggen. Er moeten voorspellingen gedaan worden, scenario’s ontwikkeld worden of bekeken worden welke van de vele oplossingsalternatieven het beste resultaat op kunnen leveren.   
3. Wat willen we verbeteren, ontwikkelen en/of veranderen? 
Uiteindelijk wordt er een keuze gemaakt wat we gaan aanpakken en hoe we dat gaan doen. Hierbij wordt vaak teruggegrepen op het waarom van de te veranderen situatie: wat wordt de organisatie er beter van indien we het vraagstuk oplossen? 
4. Concretiseren: hoe maken we het ontwerp als een prototype of de procesverbetering zichtbaar en zorgen we dat we onze belofte waarmaken?  
  
U vindt deze 4 denkstappen terug in bijna alle oplossingsmethoden op het gebied van: 
- projectmanagement (initiatief of oriëntatie, definitie of analyse, ontwerp, voorbereiding of uitwerking, uitvoering of realisatie en nazorg; 
- productontwikkeling: Idee of vraagstelling, oplossingsrichting, voorlopig ontwerp, definitief ontwerp en gereed voor productie) of Define, Measure, Analyze, Design en Verify (DMADV); 
- procesverbetering: Define, Measure, Analyse, Improve en Control (DMAIC) .  
 
DMADV onderscheidt zich hier van DMAIC door het feit dat er in deze situatie geen historie beschikbaar is. We gaan immers een nieuw product ontwikkelen. Dit heeft tot consequentie dat we in de M-fase (meten) ons meer richten op het definiëren van de key metrics die ten tijde van de design fase gemeten gaan worden.  
Bij het gebruik van DMAIC richten we ons ten tijde van de M-fase (meten) op het bestaande proces en bekijken hoe dit nu presteert. In de module LSS komen beide aspecten aan bod. In het stuk Procesverbetering hanteren we de DMAIC-methodiek. In het stuk Product/proces ontwikkeling komt de DMADV-aanpak aan bod. 
  
In de module Lean Six Sigma werken de studenten zowel individueel als in groepsverband aan de stof. Voor studenten die op afstand studeren, bestaat de mogelijkheid om de gehele module individueel af te ronden.  De contacttijd zal worden gebruikt in de vorm van werkcolleges. Van de student wordt verwacht dat hij/zij de stof vooraf bestudeert, zodat gericht vragen beantwoord kunnen worden tijdens de colleges. 
Voor studenten die niet fysiek bij colleges aanwezig kunnen zijn, bestaat de mogelijkheid om de colleges live via Teams bij te wonen. 
Tevens worden er enkele pure Teams terugkoppelmomenten georganiseerd. Studenten kunnen deze momenten gebruiken om zaken m.b.t. de LSS-module waar ze tijdens de zelfstudie niet uitkomen te bespreken. 
De studenten die wel aanwezig zijn wordt verzocht om een laptop mee te nemen zodat zij kunnen communiceren / samenwerken met degenen die niet aanwezig kunnen zijn. 
 
Het project DMADV gaat over processen, producten, kwaliteit en innovatie. Die zijn vanuit de verschillende disciplines binnen Engineering weliswaar technisch heel verschillend, maar zoals hierboven al is aangegeven is de manier van denken achter de projecten hetzelfde.  
Het kan dus gaan om een (her)ontwerp van een proces, een (her)ontwerp om een capaciteitsverbetering te verkrijgen, een productontwikkeling etc.  
 
Wat kunt u aan het eind van deze module? 
U kunt vanuit een heldere probleemdefinitie en afstemming met de stakeholders in de organisatie: 
- via een vaste en werkzame methodiek tot een juist product- of procesontwerp komen;  
- een voortbrengingsproces verbeteren of ontwerpen, waarbij u gebruik maakt van LSS-technieken en -gereedschappen om tot het juiste proces te komen. 
 
U laat zien hoe u in uw werkomgeving de kennis, vaardigheden en methoden m.b.t. de DMAIC) en DMADV-methode toepast of kunt toepassen en reflecteert op uw ontwikkeling en handelen in de beroepspraktijk.   
 
Hieronder vindt u de officiële beschrijving van de module in eenheden van leeruitkomsten, leeruitkomsten en toetscriteria. 

Opgenomen in opleiding(en)

School(s)

  • Instituut voor Engineering